Τα κατάγματα των υπερηλίκων (>65 ετών) αποτελούν αντικείμενο ιδιαίτερου ορθοπαιδικού ενδιαφέροντος: α) είναι συχνά, β) στην συντριπτική τους πλειονότητα έχουν συγκεκριμένη παθογένεια (χαμηλής βίας οστεοπορωτικά κατάγματα) και γ) απαιτούν ιδιαίτερη και εξειδικευμένη αντιμετώπιση.

Απ’ όλες τις επιδημιολογικές μελέτες προκύπτει ότι η εκτίμηση κινδύνου κατάγματος από την ηλικία των 50 ετών και σε όλη τη διάρκεια του μετέπειτα βίου, αφορά το 50% των γυναικών και το 14% των ανδρών. Τα κατάγματα αυτά κυρίως αφορούν στο ισχίο (18% για γυναίκες και 6% για άνδρες) στον ή στους σπονδύλους (48,5% και 15% αντιστοίχως) και στον καρπό (6% και 2,5%).

Παράλληλα, η οστική μάζα παρουσιάζει με την πάροδο της ηλικίας σημαντική προοδευτική μείωση, έτσι ώστε σε μεγάλα ποσοστά πληθυσμού τα οστά – ιδιαίτερα τα σπογγώδη (σπόνδυλοι, ισχίο, καρπός) – να καθίστανται οστεοπορωτικά. Και είναι γνωστό ότι η οστεοπόρωση είναι νόσος που χαρακτηρίζεται από χαμηλή οστική μάζα και μεταβολή της μικροαρχιτεκτονικής του οστού, που έχει ως συνέπεια την αύξηση της ευθραστότητας του οστού και κίνδυνο κατάγματος.

Είναι επομένως προφανές ότι ως οστεοπορωτικό κάταγμα θεωρείται κάθε κάταγμα σε περιοχή του οστού με χαμηλή οστική μάζα ή κάθε κάταγμα που ο τρόπος και ο μηχανισμός που το προκαλεί δεν θα έκανε κάταγμα σε άτομο ηλικίας 30 ετών, είναι δηλαδή κάταγμα που παράγεται με ελάχιστη βία (π.χ. ήπια πτώση). Είναι δηλαδή αποτέλεσμα συμβολής τριών κυρίως παραγόντων: α) της χαμηλής οστικής μάζας που οφείλεται σε μεταεμμηνοπαυσιακή ή και σε ηλικιακή απώλεια, αλλά και σε άλλους παράγοντες κινδύνου (ενδοκρινοπάθειες, νεφροπάθειες, κ.ά.) β) στη διαταραχή της μικροαρχιτεκτονικής του οστού και σε γ) εξωσκελετικά αίτια (πτώσεις).

Η αντιμετώπιση των οστεοπορωτικών καταγμάτων μπορεί να είναι συντηρητική ή χειρουργική. Στα άνω άκρα είναι συνήθως συντηρητική, στη σπονδυλική στήλη συχνά συντηρητική αλλά σε επιλεγμένες περιπτώσεις και χειρουργική, ενώ στα κάτω άκρα τις περισσότερες φορές η χειρουργική θεραπεία είναι μονόδρομος.

Ακόμα και στο σχετικά πρόσφατο παρελθόν η χειρουργική θεραπεία των οστεοπορωτικών καταγμάτων παρά το γεγονός ότι ακολουθούσαν τις βασικές αρχές οστεοσύνθεσης χαρακτηρίζονταν από πολλές επιπλοκές (απώλεια ανάταξης, παρεκτόπιση, αστοχία υλικού, ψευδάρθρωση, κ.ά) που εν γένει αποδίδονται σε βιολογικές ανατομικές και εμβιομηχανικές ιδιαιτερότητες του οστεοπορωτικού ιστού. Το οστεοπορωτικό οστούν: α) έχει και υψηλό ρυθμό και ανισορροπία οστικής ανακατασκευής, β) χαρακτηρίζεται από προοδευτική αραίωση των δοκίδων του σπογγώδους τμήματος και λέπτυνση και αραίωση του φλοιού, με αποτέλεσμα γ) μείωση του συντελεστή ελαστικότητας (2% ανά δεκαετία) και της απορροφούμενης ενέργειας (5-12% ανά δεκαετία) στο φλοιώδες οστούν και μεγάλη μείωση της οστικής αντοχής στο σπογγώδες οστούν, που φθάνει περίπου στο 75%. Έτσι, στη διάρκεια της χειρουργικής επέμβασης στο σπογγώδες οστούν μειώνεται η αντίσταση στη σύνδεση της βίδας και τη δύναμη έλξης, ενώ η λέπτυνση του φλοιού ελαττώνει τη δύναμη συγκράτησης της βίδας. Για τους λόγους αυτούς στη χειρουργική θεραπεία των οστεοπορωτικών καταγμάτων προτείνονται ειδικά υλικά, όπως: α) βίδες που αυξάνουν τη δύναμη συγκράτησης, β) πλάκες που διασφαλίζουν βιολογική οστεοσύνθεση (περιορισμός κάκωσης μαλακών μορίων και διαφύλαξη της αιμάτωσης), γ) βελόνες με επικάλυψη υδροξυαπατίτη και δ) ενδομυελικοί ήλοι.

Παράλληλα, στη χειρουργική αντιμετώπιση των οστεοπορωτικών καταγμάτων προτείνεται η υιοθέτηση ορισμένων βασικών αρχών τεχνικής και συγκεκριμένα: α) ενσφήνωση των κατεαγότων άκρων, β) ευρεία αντιστήριξη, γ) μακρά – επιμήκης ναρθηκοποίηση, δ) εμπλουτισμός του οστού (π.χ. με PMMA) και σε ορισμένες περιπτώσεις ε) αντικατάσταση (ολική αρθοπλαστική στο ισχίο ή στο γόνατο).
Συνεπώς, η χειρουργική θεραπεία των οστεοπορωτικών καταγμάτων, διαφέρει σημαντικά από την αντίστοιχη στον νέο ενήλικα για κατάγματα στις ίδιες ανατομικές θέσεις. Συγκεκριμένα: σχεδιάζεται η λιγότερο επεμβατική μέθοδος, οι προσδοκίες είναι ρεαλιστικές, χρησιμοποιούνται ειδικά υλικά και ακολουθούνται συγκεκριμένες αρχές χειρουργικής τεχνικής, ενώ λαμβάνεται υπόψιν και η πιθανότατα προβληματική συνεργασία με τον ασθενή στο πλαίσιο της μετεγχειρητικής αποκατάστασης.

Σχετικά άρθρα

Στην παρούσα ανάρτηση εξετάζεται η περίπτωση ύπαρξης άτυπου περιπροθετικού
κατάγματος μηριαίου σε ασθενή που λαμβάνει αντιοστεοπορωτική αγωγή (
διφωσφονικά , denosumab ) επί σειρά ετών.

katagma-ischiou

Το κάταγμα του ισχίου αποτελεί δυστυχώς έναν πολύ συνήθη τραυματισμό στα ηλικιωμένα άτομα με σοβαρές…