Ο ανθρώπινος σκελετός είναι εξαιρετικά εξειδικευμένο όργανο και σε όλη τη διάρκεια της ζωής βρίσκεται σε διαρκή λειτουργία, που εξασφαλίζει δυναμική ισορροπία ανάμεσα στη δομή και τη λειτουργία του. Οι λειτουργίες του σκελετού είναι: α) Μηχανική (στήριξη, κίνηση, προστασία ευαίσθητων κοιλοτήτων), αλλά και β) Μεταβολική (ομοιοστασία ασβεστίου, μυϊκή, νευρική, ενδοκρινική λειτουργία). Ο μεταβολισμός του οστού διεκπεραιώνεται από τρεις ομάδες κυττάρων: οστεοβλάστες (παράγουν οστούν), οστεοκλάστες (λύουν – απορροφούν οστούν) και τα οστεοκύτταρα (υπεύθυνα για την διεκπεραίωση μηχανικών μηνυμάτων – μηχανοδιαβίβαση). Αυτές οι κυτταρικές ομάδες με τη διαδικασία της οστικής ανακατασκευής που χαρακτηρίζεται από συνέπεια αλληλουχίας και δράσης διατηρούν σχεδόν σταθερή την οστική μάζα. Η λειτουργία αυτή αρχίζει από τις πρώτες εμβρυϊκές εβδομάδες και διατηρείται σε όλη τη διάρκεια της ζωής. Μάλιστα, με τη συγκεκριμένη δράση, διατηρείται σχεδόν σταθερή και η οστική μάζα από το τέλος της εφηβείας μέχρι και τη λήξη της λειτουργία των γεννητικών αδένων (γονάδων). Επιπλέον, οι κυτταρικές αυτές ομάδες ανταποκρίνονται σε δράσεις είτε μηχανικές είτε προερχόμενες από ορμόνες και βιταμίνες (παραθορμόνη, καλτσιτονίνη, οιστρογόνα, θυροειδικές ορμόνες, βιταμίνη D κ. ά.). Κάθε διαταραχή αυτής της μεταβολικής κανονικότητας συνεπάγεται πρόβλημα δομής και λειτουργίας του σκελετού ή και μεμονωμένων οστικών μονάδων (μεταβολικό νόσημα). Τα αναγνωρισμένα Μεταβολικά Νοσήματα είναι ο ραχιτισμός – οστεομαλάκυνση, ο υπερπαραθυροειδισμός, η νεφρική οστεοδυστροφία, η νόσος Paget και κυρίως η οστεοπόρωση.

Άμεση συνέπεια κάθε μεταβολικού νοσήματος είναι η μηχανική ανεπάρκεια του οστού με τελική έκφραση την παραμόρφωση ή και το κάταγμα.

Ο ορθοπαιδικός χειρουργός είναι συχνά ο πρώτος και πολλές φορές ο μοναδικός ιατρός που αντιμετωπίζει το πρόβλημα της παραμόρφωσης και του κατάγματος. Ειδικότερα, τα οστεοπορωτικά κατάγματα είναι πολύ συχνά και συνδέονται με αυξημένη νοσηρότητα και θνητότητα.

Η αντιμετώπιση αυτών των καταγμάτων είναι άλλοτε συντηρητική και συχνότατα χειρουργική και πάντως διαφέρει σημαντικά από την αντιμετώπιση σε αντίστοιχα κατάγματα ατόμων νεότερης ηλικίας κυρίως λόγου της διαφορετικής ποιότητας του οστού. Η μονόπλευρη όμως αντιμετώπιση του κάθε συγκεκριμένου κατάγματος δεν είναι αρκετή. Μελέτες αποκαλύπτουν ότι πολλές φορές οι ορθοπαιδικοί ιατροί μετά τη θεραπεία του κατάγματος και την αποκατάσταση δεν προχωρούν σε βαθύτερη διαγνωστική διαδικασία και ίσως και τη θεραπεία της υποκείμενης νόσου, χάνοντας έτσι μία σημαντική για τον ασθενή «ευκαιρία». Και ειδικά για την οστεοπόρωση είναι γνωστό ότι: α) οιοδήποτε οστεοπορωτικό κάταγμα αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για μελλοντικό κάταγμα σε άλλη σκελετική θέση και β) σε μεγάλο βαθμό είναι δυνατόν να προληφθεί ή να επιβραδυνθεί ο ρυθμός της νόσου με εφικτό και οικονομικά αποτελεσματικό τρόπο. Σημαντικοί παράγοντες που προλαμβάνουν μελλοντικό κάταγμα θεωρούνται: η πρόληψη των πτώσεων, η σωστή διατροφή και η κατάλληλη άσκηση για διατήρηση και ενδυνάμωση της μυϊκής και οστικής μάζας. Επίσης, για την πρόληψη και αντιμετώπιση της οστεοπόρωσης διατίθεται σήμερα ένα σημαντικό φαρμακολογικό οπλοστάσιο που ανήκει στην περιοχή ιατρικής ευθύνης πολλών ειδικοτήτων. Ενδεικτικά φάρμακα είναι το ασβέστιο, οι βιταμίνες (A και D), παραθορμόνη, δενοσουνάμπη κ.ά. Τα φάρμακα αυτά υπόσχονται έλεγχο της οστικής πυκνότητας και σε κάποιες περιπτώσεις ενδυνάμωση του οστού.

Είναι προφανές ότι, η ένδειξη για τη λήψη οιουδήποτε φαρμάκου, η δοσολογία και η διάρκεια θεραπείας είναι αποτέλεσμα ιατρικής εκτίμησης για κάθε συγκεκριμένο ασθενή. Τόσο για την οστεοπόρωση όσο και κυρίως για τα υπόλοιπα μεταβολικά νοσήματα (νόσος Paget, νεφρική οστεοδυστροφία, υπερπαραθυροειδισμός, άλλες ενδοκρινοπάθειες κ.ά.) η έρευνα και η αντιμετώπιση είναι αντικείμενο συνεργασίας πολλών ιατρικών ειδικοτήτων: Ρευματολόγων, Ενδοκρινολόγων , Γυναικολόγων, Νεφρολόγων, Παθολόγων.

Είναι τελικά σαφές ότι ο Ορθοπαιδικός Χειρουργός θα πρέπει να αντιμετωπίζει τις παραμορφώσεις και τα κατάγματα που έχουν ως υπόβαθρο μεταβολική διαταραχή με σύγχρονες τεχνικές και εν συνεχεία να κατευθύνει τον ασθενή σε περαιτέρω έρευνα και εξειδικευμένη ιατρική αντιμετώπιση.

Σχετικά άρθρα

Στην παρούσα ανάρτηση εξετάζεται η περίπτωση ύπαρξης άτυπου περιπροθετικού
κατάγματος μηριαίου σε ασθενή που λαμβάνει αντιοστεοπορωτική αγωγή (
διφωσφονικά , denosumab ) επί σειρά ετών.